MELA - JAK STAĆ SIĘ SAMODZIELNYM

SAMODZIELNOŚCI TEŻ TRZEBA SIĘ NAUCZYĆ, A NIE SĄ TO PROSTE, BEZBOLESNE LEKCJE

Dzieciństwo to okres beztroski, zabawy, ale również nauki. Umiejętności i czynności, które z perspektywy dorosłego wydają się banalnie proste i w zasadzie stają się bezrefleksyjnie odtwarzanym nawykiem, dzieci muszą opanować. A zadaniem dorosłego jest stworzyć bezpieczną przestrzeń do ich nabywania oraz pozwolić dziecku na popełnianie błędów, zmaganie z własną niemocą oraz motywująco dopingować. Nie jest to zadanie proste biorąc pod uwagę, że 3-6 latki rzadko o pomoc dorosłego proszą, a "ja to wiem", "ja to umiem", staje się dziecięcą mantrą. Dwie fantastyczne książki Evy Eriksson (tekst i ilustracje) - jednej z najpopularniejszych szwedzkich autorek i ilustratorek literatury dziecięcej Mela na zakupach i Mela na rowerze, w zabawny i ogromnie empatyczny sposób pokazują, jak to się odbywa, na przykładzie nauki jazdy na rowerze i pierwszych w życiu, samodzielnych zakupów.

Mela to mała świnka, która mieszka u babci, lub u niej po prostu przebywa. Babcia (co zresztą nie budzi jakiegoś specjalnego zdziwienia u małego czytelnika) jest misiem lub psem. Nie jest to, zresztą istotne dla całej historii. Otóż babcia prosi Melę, żeby w sklepie warzywnym kupiła woreczek fasoli. Mela dostaje portmonetkę babci z prawdziwymi pieniędzmi i po raz pierwszy sama idzie do sklepu. Jest tak bardzo podekscytowana swoim zadaniem, że będąc już w sklepie oszołomiona tłokiem, kolejką zapomina, co miała kupić. W efekcie wychodzi ze sklepu z workiem... ziemniaków. Zła na babcię, że obarczyła ją zadaniem ponad siły - worek ziemniaków waży niemal tyle, co mała świnka,  wykonuje zadanie. Babcia zdziwiona pomyłką, zaskoczona, wysłuchuje tłumaczeń Meli, że winną jest sprzedawczyni, która zamiast fasoli sprzedała worek ziemniaków. Mela zapomniała, co miała kupić, ale nie była w stanie przyznać się do tego babci i samej sobie. Przecież była już dużą i mądrą dziewczynką. Babcia po rozmowie ze sprzedawczynią odkrywa prawdę i spokojnie tłumaczy Meli, że to żaden wstyd zapomnieć, ale nic nie usprawiedliwia kłamstwa. Mela dostaje kolejną szansę trenowania nowej umiejętności. Tym razem w cukierni ma kupić ciastka francuskie. To zadanie okazuje się jeszcze większą katastrofą - Mela po drodze gubi portfel, który znajduje babcia, a zamiast ciastek francuskich na podwieczorek pojawiają się ptysie. Te zakupy to wcale nie jest prosta sprawa. I już wiem, dlaczego autorka drugą bohaterką opowiadania uczyniła babcię. Babcia ma czas i morze cierpliwości. Dzięki temu Mela może zapomnieć jeszcze sto razy i spokojnie, bezpiecznie trenować nowe umiejętności.
Mela umie jeździć na rowerze, jeździ na rowerze codziennie. Jeździ w towarzystwie babci. Tylko czasami tak bardzo obserwuje przeszkody na drodze, że się z nimi zderza. Zderza się również z instruktorem jazdy. Na szczęście, zamiast awantury otrzymuje bardzo pomocne wskazówki. Mela jeździ już wspaniale, tylko babcia powinna chyba wykupić kilka lekcji u pana instruktora.
Ogromnym atutem książek są ilustracje: pastelowe, pełne humoru, lekkiej kreski i fantastycznie obrazujące treść.

Mela na rowerze
Mela na zakupach
Autor: Eva Eriksson
Ilustracje: Eva Eriksson
Tłumaczenie: Agnieszka Stróżyk
Wydawnictwo: Zakamarki
Rok wydania: 2009

BILLY SERIA

BILLY CZYLI CZEGO NIE WIEDZĄ RODZICE O PRZYGODACH, LĘKACH I SPRAWACH SWOICH DZIECI, A GDYBY WIEDZIELI NA PEWNO BY OSIWIELI.

Skandynawska seria o Billym - po polsku wydano 5 książeczek, zainteresuje zarówno dzieci jak i rodziców. Jej bohaterem jest chłopiec Billy. Billy ma cztery lub pięć lat i jak każde dziecko w tym wieku namiętnie eksploruje otaczający świat. Dobrze, wbrew pozorom, że rodzice nie zawsze mają czas by działo to się pod ich nadzorem. Jak inaczej dziecko nauczyłoby się, że przestrogi rodziców mają sens, a podejmowane działania wiążą się z określonymi konsekwencjami. Judytka lubi opowiadania o Billym, bo bez trudu identyfikuje się z jego światem, światem dziecka, którego głowa ledwie wystaje ponad stół, jego lękami, zabawami i istotnymi rzeczami.
Autorką serii jest Brigitta Stenberg szwedzka pisarka, ilustratorka i tłumaczka. Ma na swoim koncie ponad sześćdziesiąt pozycji - powieści, zbiorów opowiadań i książek dla dzieci. Seria o Billym ukazywała się w Szwecji od 1989 roku i cieszyła się ogromną popularnością. Niewątpliwą zaletą serii są fantastyczne ilustracje Mati Leppa. Malarskie, pełne detali, zabawne i świetnie oddające charakter postaci i narrację opowiadania. Billy z jego tygryskowym berecikiem z antenką rozczula i bawi.
Billy i gwizdek. Billy nudził się, gdy jego mama zbyt długo rozmawiała przez telefon. Na szczęście znalazł gwizdek, a gwizdanie tak go pochłonęło, że naprawdę nie słyszał zakazu mamy, dotyczącego wychodzenia na ulicę. Gdy już nagwizdał się do woli postanowił poszukać towarzystwa, a może i bardziej zajmującego zajęcia poza otwartą furtką. Nastraszył gwizdaniem przechodzącą parę (oczywiście dostał za to niemałą burę), poznał Molly i zaliczył razem z nią ucieczkę przed pędzącym ulicą psem. Billy ze strachu gwizdał i gwizdał, a im bardziej gwizdał tym bardziej pies chciał się bawić. W końcu Molly musiała iść, gwizdek został na trawniku, pies uciekł, a mama... nie uwierzyła w opowieść Billego. To krótkie opowiadanie stanowi przestrogę dla dzieci dotycząca posłuszeństwa wobec poleceń rodziców, a dla rodziców naukę uważności wobec własnego dziecka oraz słuchania, a nie tylko słyszenia czasem nieskładnych i emocjonalnych relacji dziecka.
Billy jest zły. Billy wstaje rano lewą nogą, a każda kolejna chwila tylko pogłębia jego stan. Billy jest zły coraz bardziej: na swojego misia, na zabawki, na deszcz za oknem, na słońce, że nie chce wyjść, na koleżanki, które nie tak go witają jak sobie wyobraża, że powinny. Billy konfrontuje się z silną emocją, złością, emocją bardzo energetyczną, którą dziecko wyraża bardzo ekspresyjnie poprzez ciało: krzykiem, kopaniem, rzucaniem. Co jest jej powodem? W przypadku Billego to najprawdopodobniej pzeziębienie. Ale jednocześnie koleżanka Billego daje przyzwolenie na jej odczuwanie "czasami jest strasznie fajnie tak naprawdę się zezłościć". Zabrakło mi nieco roli rodzica w zdefiniowaniu przeżywanej przez dziecko emocji oraz pomocy w nauce radzenia sobie z nią i akceptowalnego jej wyrażania. Na plus - trafne opisanie przeżywania jej przez dziecko.
Billy i potwór. Billy po raz pierwszy spędza lato na wyspie razem z mamą, po raz pierwszy jest nad morzem. Podczas gdy jego mama rozmawia z jednym z rybaków, Billy nudząc się, wchodzi do otwartego rybackiego domku. Nie tylko przeżywa chwile grozy związane z wiszącym na ścianie potworem, to jeszcze odbywa niezbyt miłą pogawędkę z panem Mrukiem, właścicielem domku. Billy dowiaduje się jak bardzo niebezpieczne są miejscowe wody pełne krwiożerczych żabnic, rekinów, parzących meduz, szczypiących krabów i podstępnych małży. Następnego dnia Billy nie tylko nie chce wejść do wody, ale przestrzega również przed tym mamę. Mama domyśla się, że lęki Billego wiążą się z opowieściami pana Mruka, który straszy w ten sposób kolejne pokolenia dzieci. Mama razem z Billym w odwecie straszą pana Mruka i beztroską spędzają czas na wyspie. Jak bardzo uważnym trzeba być komunikując cokolwiek dziecku. Dorosły w mniejszym lub większym stopniu posługuje się krytycznym i metaforycznym myśleniem. Otrzymane informacje zestawia z posiadaną już wiedzą o świecie. Dziecko zderza to, czego się dowiaduje z własną wyobraźnią. Nie straszmy dzieci. Starajmy się przekazać im rzetelną wiedzę o świecie i pomagajmy w ujarzmieniu dziecięcych strachów.
Billy i tajemniczy kot. Pewnej nocy przez okno do pokoju Billego zakrada się ogromny kot. Wyjada ryby z lodówki, łasi się do Billego i w końcu zasypia zwinięty w kłębek przytulony do chłopca. Następnego ranka mały chłopiec wypytuje Billego i jego przyjaciółkę o zaginionego kota. Billy nie przyznaje się, ze kot chłopca zamieszkał w łóżku Billego. W czasie gdy dzieci bawią się, mama informuje Billego, że kotka musi zostać u nich  przez jakiś czas, gdyż właśnie urodziła małe kotki. Billy dzieli się tą informacją z przyjaciółmi i prosi mamę o możliwość zatrzymania jednego z kociaków. Niestety wiązałoby się to z brakiem kontaktów z przyjaciółką Lottą, której mama ma alergię na sierść kota. Billy staje przed dylematem wyboru między mięciutkim, ślicznym, własnym kotkiem i przyjaciółką. Wybiera Lottę, chociaż jego wybór nie jest taki zdecydowany. Dzieci marzą o własnym zwierzątku, a sztuki dokonywania wyborów muszą się nauczyć. Wielka w tym rola rodzica. Również empatia nie jest nabywana z mlekiem matki.
Billy w szkole. Billy i Lotta nudzili się i z tych nudów zapragnęli znaleźć się w szkole. Tam na pewno dzieci mają mnóstwo ciekawych rzeczy do zrobienia. Ale, żeby trafić do szkoły, nie łamiąc zakazu rodziców,  dotyczącego wychodzenia na ulicę, musieli pokonać kilka posesji sąsiadów. Podrapali się krzewami, wpadli do niewielkiego zbiornika, spotkali się z grabiami i zaliczyli wielką ucieczkę przed panem Sztormem, któremu stratowali grządki. Pan Sztorm, gdy nieco ochłonął, pomógł dzieciom dostać się do szkoły. Wziął nawet z nimi udział w jednej lekcji. Billy po kąpieli i przed snem opowiedział mamie o fascynującym dniu. Jaka z tego nauka - precyzujmy nakazy i zakazy w sposób dla dziecka zrozumiały, wierzmy w opowieści naszych dzieci i przysłuchujmy się ich pragnieniom i marzeniom.

 

Billy seria
Autor: Birgitta Stenberg
Ilustracje: Mati Lepp
Billy i gwizdek, Billy w szkole, Billy i potwór
Tłumaczenie: Barbara Gawryluk
Billy jest zły, Billy i tajemniczy kot
Tłumaczenie: Hanna Dymel-Trzebiatowska
Wydawnictwo: EneDueRabe
Rok wydania: 2009, 2010, 2012, 2013, 2014

ZŁODZIEJ KURY

ZŁODZIEJ KURY - NIE WSZYSTKO JEST TYM, NA CO WYGLĄDA, A BARDZO CZĘSTO JEST ZUPEŁNIE INACZEJ CZYLI NAUKA ZAPRZECZANIA SCHEMATOM MYŚLOWYM.

Złodziej kury francuskiej ilustratorki Beatrice Rodriguez to historia obrazkowa bez słów, zatem pozostawiająca duży obszar dla własnej interpretacji. Opowiada dramatyczną historię porwania z zaskakującym zakończeniem.  Letni, sielski poranek. W domu na skraju lasu grupa przyjaciół, niedźwiedź, zając, kogut, kury i pisklęta rozpoczynają dzień spożywanym nieśpiesznie śniadaniem. Ich spokój zakłóca zupełnie nieoczekiwane zdarzenie. Na ich oczach złodziej lis porywa białą kurkę. Przerażona kura wzywa pomocy, zaskoczeni przyjaciele również krzyczą, po czym po chwili ruszają w pościg. Zmieniają się krajobrazy, pory dnia, aura, a pościg ciągle trwa. Sprytny porywacz nie pozwala na zmniejszenie dystansu, tym bardziej, że postawa porwanej nie ułatwia zadania ścigającym. Zakończenia historii zdradzać nie będę, nie chcę ewentualnym czytelnikom odbierać przyjemności z niespodzianki. Wspomnę jedynie o syndromie sztokholmskim, z którym ja miałam nieodparte skojarzenie. Ale jak już pisałam książeczka pozostawia dla każdego przestrzeń do zbudowania na podstawie historii własnej jej interpretacji. Złodziej kury to nie tylko zajmująca narracja, ale również fantastyczne rysunki. Prostokątny format oddaje dynamikę pościgu. Twarda oprawa, dodatkowo kartonowe etui. 

Złodziej kury
Autor i ilustrator: Beatrice Rodriguez
Wydawnictwo: Zakamarki
Rok wydania: 2015